Wieś Stankowice
Kościół pw. Matki Boskiej Anielskiej (rzym.-kat.)
Lokalizacja:
Adres: Stankowice 98, 59-820 Stankowice
Gmina Leśna, powiat lubański, woj. dolnośląskie
51º 1′ 9.77″ N 15º 18′ 58.104″ E
Historia kościoła i parafii:
Pierwszy kościół w Stankowicach wzmiankowany jest w 1346 r. W latach 1617-1624 r. z inicjatywy właściciela wsi – Kaspara von Nostiza, dokonano gruntownej przebudowy świątyni. W dobie reformacji kościół został przejęty przez ewangelików, zaś od 1654 r. na krótki czas powrócił w ręce katolików. Finalnie jednak stał się kościołem ewangelickim. Został przebudowany w 1743 r. W 1803 r. na kalenicy kościoła wzniesiono niewielką sygnaturkę. W 1908 r. kościół otrzymał instalację elektryczną, wówczas też dobudowano do kościoła kruchtę. Świątynia służyła miejscowej społeczności ewangelickiej, aż do 1945 r. Obecnie kościół jest świątynią filialną parafii pw. Jana Chrzciciela w Leśnej. Kościół wpisany do rejestru zabytków 122/943 z dnia 11.09.1961.
Cmentarz przykościelny:
Powierzchnia [ha]: ogólna 0,37
Cmentarz przykościelny w Stankowicach powstać mógł najprawdopodobniej na przełomie XIV i XV w. Przyjąć należy, że zachował od do dziś swój niemal pierwotny, historyczny zasięg. W XVIII w. wzniesiono bramę prowadzącą na teren cmentarza. Na cmentarzu pochowani zostali przedstawiciele rodu von Nostiz, von Salza i von Czettritz. Po 1945 r. zlikwidowano wolnostojące nagrobki, zachowując jedynie grobowce w linii muru cmentarza oraz epitafia na elewacji kościoła. Po 1945 r. cmentarza nie powiększano. Na terenie dawnego cmentarza zachował się zespół tablic epitafijnych, umieszczonych w murze kościoła, datowanych od 1523 r. aż do końca XVIII w jak również 3 anonimowe grobowce w linii muru cmentarnego. Obecnie cmentarz nieczynny.
Historia wsi
Stankowice istnieć musiały już przynajmniej w XIV w., kiedy to wzmiankuje się tu istnienie kościoła. Od 1389 r. wieś była w posiadaniu członków rodziny von Dohna, zaś w 1417 r. zakupił ją Heinrich von Renker. W 1434 r. wieś została zniszczona przez husytów. Od 1451 r. Stankowice, wchodzące w skład dóbr zamku Czocha, należały do przedstawicieli rodu von Nostitz. W XVIII w. dobra zakupił Hartung von Uechtritz. W 1830 r. w Stankowicach wzmiankuje się istnienie ewangelickiego kościoła parafialnego oraz szkoły. W 1845 r. posiadaczami wsi (nigdy nie wzniesiono tu dworu), byli członkowie rodziny von Uechtritz. Funkcjonowały tu dwa folwarki, młyn wodny, tartak oraz aż siedem gospód i zajazdów. We wsi istniały wówczas 154 domy. Na początku XX w. Stankowice stały się dość popularną miejscowością turystyczną. Po zakończeniu II wojny światowej wieś znalazła się w granicach Polski.
Ciekawe strony internetowe dotyczące cmentarza i kościoła:
https://polska-org.pl/521171,Stankowice,Kosciol_Matki_Boskiej_Anielskiej.html
https://parawloczykijow.wordpress.com/2019/07/15/kosciol-matki-boskiej-anielskiej-w-stankowicach/
https://fotopolska.eu/1227983,foto.html
Bibliografia
- Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze
- Stankowice, karta kościoła filialnego pw. MB Anielskiej, oprac. E. Sawińska, 1999 r.
- Stankowice, karta cmentarza parafialnego, oprac. K. Myśliński 1986 r.
- Literatura:
- Knie J., Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht der Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien, Breslau 1830
- Knie J., Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht der Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien, 1845
- Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 2, M-Ż, reg. M. Staffa, Wrocław 2003.