Wieś Proszowa
Lokalizacja:
Adres: 59-630 Proszowa
Gmina Mirsk, powiat lwówecki, woj. dolnośląski
50º 55′ 20.688″ N 15º 28′ 35.259″ E
Historia kościoła i parafii:
Kościół pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Proszowej powstał na przełomie XV i XVI w. w stylu gotyckim. W dobie reformacji świątynia została tymczasowo przejęta przez protestantów, natomiast w 1654 r. została zwrócona katolikom. W XVII w. nastąpiła przebudowa kościoła w duchu baroku. Ostatnia, gruntowana przebudowa kościoła miała w 1880 r., kiedy to wykonano nowy dach oraz przeprowadzono modernizację hełmu wieży. Po 1945 r. kościół jest świątynią filialną parafii w Grudzie. W latach 1985-1986 przeprowadzono remont dachu, jak również przeprowadzono remont elewacji kościoła. Kościół wpisany do rejestru zabytków: 692/J z dnia 15.07.1981 r.
Cmentarz przykościelny:
Powierzchnia [ha]: ogólna 0,15
Biorąc pod uwagę metrykę samego kościoła, jak również zachowany do dziś jego kształt na planie owalu, przyjąć można, że cmentarz został wyznaczony w jego obecnych granicach już w XVI w. Z pewnością pewne drobne zmiany dotyczyły samego muru cmentarnego, który w wyniku lat wymagał remontów. Cmentarz nie był powiększany po 1945 r. W 1988 r. na jego terenie wzmiankuje się istnienie większej liczby historycznych nagrobków, które dziś już nie istnieją. Do dnia dzisiejszego zachowały się jedynie dwa przedwojenne nagrobki pozbawione inskrypcji pochodzące z ok. 1880 r.
Historia wsi
Proszowa jest niezwykle starą wsią i powstała w wyniku kolonizacji tych terenów przez księcia Bolesława Wysokiego na przełomie XII i XIII wieku. Wzmiankowana jest ona już w 1211 r., kiedy to Proszowa była wsią prywatną, wchodzącą w obręb posiadłości Starej Kamienicy, należącej do rodziny von Schaffgotschów. W 1211 r. wieś wzmiankowana jest jako Cunzdorf (później używane warianty tej nazwy to Kuntzendorff, Cuntzendorff, Kuntzendorf, Kunzendorf, Gräflich Kunzendorf). Miejscowość już od czasów średniowiecza posiadała kościół katolicki, zaś w XVIII w. powstała tu również świątynia protestancka. W 1765 r. zamieszkiwało tu 7 kmieci, 4 zagrodników i 58 chałupników. W ttamtym okresie pracowało w Proszowej 12 rzemieślników. Wówczas w dalszym ciągu wieś pozostawała w rękach przedstawicieli hrabiowskiej rodziny von Schaffgotschów. W 1786 r. w miejscowości funkcjonowały już – jak wspomniano – dwa kościoły, tj. katolicki i ewangelicki, szkoła ewangelicka, zaś wieś zamieszkiwało 7 kmieci, 12 zagrodników i 52 chałupników. W 1774 r. w Proszowej odkryto złoża kobaltu, jednak pomimo tego, nie doszło do ich eksploatacji. W 1825 r. w miejscowości wymienia się 90 domów, zaś w 1840 r. 89 domostw. W okresie międzywojennym przy wsi działał kamieniołom bazaltu. Po zakończeniu II wojny światowej Proszowa znalazła się w granicach Polski, a w związku z tym, nastąpiło wysiedlenie ludności niemieckiej. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie jeleniogórskim.
Ciekawe strony internetowe dotyczące cmentarza i kościoła:
https://polska-org.pl/505190,Proszowa.html
https://www.goryizerskie.pl/?file=art&art_id=68
Bibliografia
- Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze
- Proszowa, karta zabytku: kościół parafialny, ob. filialny pw. Św. Jana Chrzciciela, oprac. J. Skarbek, 2000 r.
- Proszowa, karta cmentarza: cmentarz parafialny, oprac. K. Myśliński, 1988 r.
- Literatura:
- Prace konserwatorskie na terenie województwa dolnośląskiego w latach 1979–1999, red. G. Grajewski, E. Kica, Wrocław 2005.
- Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 2, cz. 2, M-Ż, red. M. Staffa, Wrocław 2003.





