Wieś Giebułtów
Lokalizacja:
Adres: Giebułtów 138, 59-630. Mirsk
Gmina Mirsk, powiat lwówecki, woj. dolnośląski
50°08′30″N 19°53′01″E
Historia kościoła i parafii:
Kościół parafialny św. Michała Archanioła został wzniesiony w 1508 r. na miejscu wcześniejszej, zniszczonej w 1431 r. podczas wojen husyckich świątyni. W czasie reformacji kościół został przejęty przez protestantów, następnie podczas natarcia kontrreformacji służył protestantom, którzy zmuszeni byli oddać swoje kościoły na terenie Śląska i Czech. W latach 1703—1704 istniejąca świątynia została rozbudowa o obszerną nawę, która od tej pory była w stanie pomieścić o wiele większą liczbę wiernych. W 1735 r. we wnętrzu świątyni wzniesiono nowy, późnobarokowy ołtarz główny. Kościół służył miejscowej parafii ewangelickiej aż do zakończenia II wojny światowej, kiedy to został przekazany katolikom. W latach 1981—1983 przeprowadzono remont więźby dachowej kościoła oraz pokrycia dachowego. Obecnie świątynia jest kościołem parafialnym, erygowanej w 1972 r. parafii pw. św. Michała Archanioła. Kościół wpisany do rejestru zabytków: 950/J z 06.04.1989.
Cmentarz przykościelny:
Powierzchnia [ha]: ogólna 0,6
Zachowany do dziś, stary i nieczynny dziś cmentarz przykościelny, został założony prawdopodobnie w XVIII w., kiedy to ukształtowała się już ostateczne bryła samego kościoła. Sam cmentarz przykościelny wyznaczony został na wielobocznej, podłużnej działce i należy do założeń nieregularnych. Wówczas też powstać musiał kamienny mur, później przebudowany w XIX w. Jeszcze przed 1945 r. stary cmentarz został powiększony o duży, nowy obszar, co doskonale widoczne jest na mapie topograficznej z 1936 r. Po 1945 r. doszło do likwidacji historycznych nagrobków, zaś pojedyncze grobowce umieszczone w linii muru cmentarza zaadaptowano na kaplice procesyjne (stacyjne), służące zapewne w trakcie procesji w dniu Bożego Ciała a sam cmentarz nie ulegał już dalszym zmianom.
Historia wsi
Miejscowość Giebułtów został założona w połowie XIII w. i wzmiankowana jest jako Geppersdorf, będąc częścią dóbr zamku Świecie. Jej właścicielami byli wówczas przedstawiciele rycerskiej rodziny von Uechtritz. W XV w., podczas trwania wojen husyckich Giebułtów został doszczętnie zniszczony. W dobie reformacji właściciele miejscowości przeszli na protestantyzm, co rzutowało również na stosunki wyznaniowe całej wsi. Po wygaśnięciu jednej z gałęzi rodu von Uechtritz, dobra zamku Świcie zostały podzielone na trzy części. Wówczas Giebułtów stał się częścią księstwa świdnicko jaworskiego, przechodząc w posiadanie innej gałęzi rodu von Uechtritz, w której posiadaniu pozostawał aż do lat 20. XX w. Co istotne miejscowość stała się w XVII w. miejscem osiedlania się protestantów, którzy zmuszeni byli wyemigrować z terenu Śląska i Czech, w związku z czym, przy wsi powstawać zaczęły mniejsze przysiółki i osiedla. W 1815 r. Giebułtów stał się częścią królestwa Prus, będąc częścią pruskiej prowincji śląskiej. Od 1816 r. wieś została włączona do nowo powstałego powiatu lubańskiego. Wówczas też obserwuje się znaczny rozwój tutejszych zakładów przemysłowych. W czasie trwania II wojny światowej przy wsi funkcjonował kobiecy obóz pracy. Po zakończeniu II wojny światowej Giebułtów został włączony w granice Polski. W latach 1975-1998 wieś należała do województwa jeleniogórskiego.
Ciekawe strony internetowe dotyczące cmentarza i kościoła:
https://polska-org.pl/513643,Giebultow,Kosciol_sw_Michala_Archaniola.html
Bibliografia
- Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze
- Giebułtów, karta zabytku: kościół protestancki, tzw. graniczny, ob. Rzymsko-katolicki parafialny pw. Św. Michała Archanioła, oprac. J. Skarbek, 2000 r.
- Giebułtów, karta cmentarza: cmentarz katolicki, oprac. K. Myśliński, 1986 r.
- Pellegrini K., Kurze Geschichte der Gemeinde Gebhardsdorf. Buchdruckerei Arthur Dresler, Friedeberg (Queis) 1927.
- Prace konserwatorskie na terenie województwa dolnośląskiego w latach 1979–1999, red. G. Grajewski, E. Kica, Wrocław 2005.
- Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 2, cz. 1, A-Ł, red. M. Staffa, Wrocław 2003.