Wieś Rębiszów
Kościół pw. Św. Barbary (dawny ewangelicki)
Lokalizacja:
Adres: Rębiszów 118, 59-630 Rębiszów
Gmina Mirsk, powiat lwówecki, woj. dolnośląski
50º 57′ 11.851″ N 15º 26′ 37.248″ E
Historia kościoła i parafii:
Od kiedy w 1654 r. miejscowa społeczność ewangelicka utraciła swój kościół, pozostawali ona bez własnej świątyni. W 1740 r. podjęto działania zmierzające do uzyskania zezwolenia na budowę nowego kościoła ewangelickiego. W 1741 r. otrzymano królewską zgodę na budowę domu modlitwy, zatrudnienie pastora, budowę domu pastora i szkoły ewangelickiej. Świątynia nie mogła posiadać jednak wieży. Poświęcenie domu modlitwy nastąpiło 13 listopada 1747 r. Dzwony z kościoła katolickiego jak i cmentarz, były wykorzystywane zarówno przez ewangelików jak i katolików. W 1802 r. położono kamień węgielny pod budowę wieży kościoła ewangelickiego . Koszt budowy wieży i gruntownej przebudowy samego kościoła wyniósł 11 217 talarów, 13 srebrnych groszy i 4 fenigi. W 1833 r. przeprowadzono kapitalny remont dachu kościoła. W 1856 r. ponownie przeprowadzono remont dachu świątyni i wieży. Po 1946 r. dawny kościół ewangelicki został przejęty przez katolików – na początku jako kościół filialny, zaś od 1972 r. jako kościół parafialny pw. św. Barbary.
Cmentarz przykościelny:
Powierzchnia [ha]: ogólna – brak cmentarza
Co interesujące, od chwili powstania w Rębiszowie kościoła ewangelickiego w 1747 r., nie założono przy nim osobnego cmentarza. Zarówno źródła XVIII- jak i XIX-wieczne wskazują, że ewangeliccy mieszkańcy wsi, chowani byli na terenie cmentarza katolickiego. Tak więc przy dawnym kościele ewangelickim, nigdy nie został założony cmentarz.
Historia wsi
Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi już z lat 1295-1305, kiedy to wzmiankowano Rębiszów jako Rabysow. Później miejscowość odnotowywana była pod nazwami Rabischau, Rabishaw i Rabishau. Lokacja wsi nastąpiła około 1330 r. od 1399r. wieś była w posiadaniu rodziny von Schaffgotsch – właścicieli zamku Gryf (Gotsche Schoff). Rębiszów wówczas stanowił niewielką osadę bez kościoła. Mieszkańcy należeli do parafii w Gierczynie. Pierwszym właścicielem jest Gotsche Schoff. W 1431 r. po spaleniu Lubomierza, husyci zniszczyli również Rębiszów. W dobie reformacji mieszkańcy Rębiszowa przeszli na protestantyzm. W okresie wojny trzydziestoletniej ( 1618-1648) Rębiszów był miejscem stacjonowania wojsk, a co za tym idzie, doszło do znacznych zniszczeń na terenie wsi. W 1738 r. w miejscowości powstała huta cyny, która funkcjonowała do 1756 r. W 1747 r. w Rębiszowie powstał dom modlitwy dla protestantów. W 1765 r. wieś zamieszkiwało 17 kmieci, 40 zagrodników, 294 chałupników i 14 rzemieślników. W 1798 r. były we wsi już dwa kościoły : ewangelicki i katolicki, pastorówka, szkoła, młyn wodny oraz folwark. Mieszkało tu 17 kmieci, 165 zagrodników i 63 chałupników. W 1825 r. we wsi znajdowało się 318 budynków, 2 kościoły, szkoła ewangelicka z nauczycielem i dwoma pomocnikami nauczyciela, gajówka, folwark, młyn do mielenia kory dębowej, olejarnia, tartak, młyn wodny, 8 warsztatów płócienniczych i 2 kuźnie. W 1925 w Rębiszowie zamieszkiwało 1406 mieszkańców. Wymienia się również 165 gospodarstw poniżej 5 hektarów, 38 gospodarstw poniżej 10 hektarów, 13 poniżej 20 hektarów i 4 powyżej 25 hektarów. Po zakończeniu II wojny światowej Rębiszów znalazł się granicach Polski, a w związku z tym nastąpiło wysiedlenie ludności niemieckiej i sprowadzenie tu osadników polskich.
Ciekawe strony internetowe dotyczące cmentarza i kościoła:
kościół rzymskokatolicki pw. św. Barbary w Rębiszowie
Rębiszów – historia
https://polska-org.pl/518490,Rebiszow,Kosciol_sw_Barbary.html
Bibliografia
- Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze
- Rębiszów, karta zabytku: kościół protestancki, ob. rzymsko-katolicki parafialny pw. Św. Barbary, oprac.: J. Skarbek, 2000 r.
- Literatura:
- Prace konserwatorskie na terenie województwa dolnośląskiego w latach 1979–1999, red. G. Grajewski, E. Kica, Wrocław 2005.
- Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 2, cz. 2, M-Ż, red. M. Staffa, Wrocław 2003.