Wieś Grudza
Lokalizacja:
Adres: Grudza 50, 59-630 Grudza
Gmina Mirsk, powiat lwówecki, woj. dolnośląski
50º 56′ 48.017″ N 15º 30′ 22.29″ E
Historia kościoła i parafii:
Kościół w miejscowości Grudza wspominany jest już w dobie średniowiecza, kiedy to razem z całą wsią był własnością klasztoru benedyktynek w Lubomierzu. Nie jest znana data wzniesienia pierwszego kościoła, jak również jego losy w czasie średniowiecza. W dobie reformacji nie został przejęty przez protestantów. Znacząca przebudowa kościoła miała miejsce w latach 60. XVIII w., kiedy to nadano mu cechy czeskiego baroku. W 1772 r. dokonano przebudowy górnej partii wieży kościoła, która otrzymała wówczas zachowany do dziś hełm. Kościół był remontowany w 1962 r. i 1975 r. Podczas pierwszego remontu rozebrano część emporiarną. W 1975 r. dokonano wymiany pokrycia dachowego kościoła oraz przeprowadzono renowację więźby dachowej. W latach 1983-1984 wykonano remont elewacji kościoła (wymiana uszkodzonych tynków oraz wykonanie nowej powłoki malarskiej). Niedawno kościół został odremontowany ze środków pozyskanych z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007–2013. W ramach projektów odnowiono elewację kościoła, położono nowy dach, a także odrestaurowano wnętrze świątyni. Obecnie kościół pełni funkcję świątyni parafialnej parafii Najświętszej Maryi Panny. Kościół wpisany do rejestru zabytków: A/801/1132 z dnia 21.09.1964 r.
Cmentarz przykościelny:
Powierzchnia [ha]: ogólna 0,31
Zachowany do dziś cmentarz przykościelny został założony prawdopodobnie w XVIII w., po zakończeniu barokowej przebudowy kościoła. Historyczny cmentarz był założony na planie wydłużonego trapezu i tak też funkcjonował do zakończenia II wojny światowej i kilka lat później. Po 1945 r. z jego terenu usunięto wszelkie nagrobki poniemieckie, co poświadcza inwentaryzacja cmentarza z 1988 r. W ostatnich latach cmentarz został nieznacznie powiększony. Do dziś zachował się jedynie jeden nagrobek historyczny z ok. 1880 r.
Historia wsi
Wieś Grudza została założona w II połowie XIII wieku, zaś pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1305 roku, w którym wieś występowała pod nazwą Bonaluti. W 1345 Książę Henryk Jaworski podarował 900 mórg lasu w Grudzy klasztorowi benedyktynek z Lubomierza. Cała wieś należała do zakonu w okresie od 1545 do 1810. W 1765 r. w Grudzie zamieszkiwało 18 kmieci, 42 zagrodników i 90 chałupników. Pracowało tu również 17 rzemieślników. W 1786 r. w miejscowości wzmiankuje się istnienie wiatraka, w tymże roku zamieszkiwało tu 22 kmieci, 66 zagrodników i 26 chałupników. W 1825 r. w Grudzie istniały 203 domy, szkoła oraz wiatrak. Pracowało tu wówczas również kilku tkaczy. W 1840 r. liczba domów wzrosła do 218. Od połowy XIX wieku Grudza miała charakter wsi letniskowej. Po 1945 charakter wsi uległ zmianie na rolniczy. W latach 1945-47 nazwa wsi została zmieniona z Birngrutz na Grodziec.
Ciekawe strony internetowe dotyczące cmentarza i kościoła:
https://zabytek.pl/pl/obiekty/grudza-kosciol-par-pw-imienia-nmp
Bibliografia
- Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze
- Grudza , karta zabytku: kościół parafialny pw. Imienia NMP, oprac. J. Skarbek, 2000 r.
- Grudza , karta cmentarza: cmentarz parafialny, oprac. K. Myśliński, 1988 r.
- Literatura:
- Prace konserwatorskie na terenie województwa dolnośląskiego w latach 1979–1999, red. G. Grajewski, E. Kica, Wrocław 2005.
- Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 2, cz. 1, A-Ł, red. M. Staffa, Wrocław 2003.