Cmentarz przykościelny:

Powierzchnia [ha]: ogólna 0,14

Pierwszy cmentarz powstał w Uniemyślu powstał zapewne jeszcze w XIV/XV w. Pierwotnie obejmował on zapewne obszar na planie owalu, po poszerzeniu w XIX w. uzyskał on swój dzisiejszy zasięg terytorialny, a zatem ten na planie wieloboku z (pierwotną) częścią owalną . Kamienny mur otaczający cmentarz wraz z bramą cmentarną powstał prawdopodobnie jeszcze w XVII w., o czym świadczy data 1658, zachowana w portalu bramy wejściowej. W XIX w. nastąpiło poszerzenie cmentarza, związane z przebudową kościoła. Cmentarz funkcjonował do zakończenia II wojny światowej. Po 1945 r. został zamknięty. W 1992 r. na jego terenie wykazano dużą liczbę nagrobków i płyt epitafijnych z II poł. XIX i I poł. XX w. Obecnie cmentarz jest zaniedbany i nieuporządkowany a nagrobki są mocno zniszczone.

Historia wsi

Wieś Uniemyśl wzmiankowana jest w źródłach historycznych w XIV w., jako Bertolsdorf, samo powstanie wsi datować można na okolice XIII w. Do połowy XVIII w. wieś należała do księstwa świdnickiego, następnie stała się częścią powiatu bolkowsko-kamiennogórskiego. Do 1945 r. była częścią powiatu kamiennogórskiego i tak też pozostaje do dziś. Od czasów średniowiecza Uniemyśl był własnością zakonu cystersów krzeszowskich i taka sytuacja pozostawała niezmienna aż do sekularyzacji klasztoru w 1810 r. Przed 1400 r. w Uniemyślu istniało wolne sołectwo, należące do klasztoru w Krzeszowie. Około połowy XVI w. w okolicach wsi zaczęto eksploatację rud miedzi. Pomimo tego w XVIII w. niemal wszyscy mieszkańcy wsi trudnili się rolnictwem. Za sprawą cystersów w Uniemyślu założono również stawy rybne. W 1782 r. w miejscowości wspomina się istnienie młyna wodnego a zamieszkiwało tu 31 kmieci, 5 zagrodników i 59 chałupników. Była to zatem w tym okresie duża i stosunkowo bogata wieś. W 1830 r. wymienia się tu 100 domostw, jak również funkcjonujące wapienniki oraz wolne sołectwo z działającą gorzelnią. W 1845 r. zaś działał już tylko jeden wapiennik, zaś w całej wsi wzmiankuje się 36 krosien bawełniarskich i 20 lnianych. Był więc w tym okresie Uniemyśl wsią o charakterze tkackim a po upadku tkactwa chałupniczego miejscowość zaczęła stopniowo się wyludniać. Do 1945 r. miejscowość posiadała charakter turystyczno-wypoczynkowy. Po 1945 r. nastąpił transfer ludności z kresów wschodnich . W 1978 r. w Uniemyślu zamieszkiwało 151 osób a w 1991 już tylko 121 mieszkańców.

Ciekawe strony internetowe dotyczące cmentarza i kościoła:

https://fotopolska.eu/Uniemysl/b25228,Kosciol_sw_Mateusza.html

Ruiny kościoła św. Mateusza w Uniemyślu

Bibliografia

• Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze
• Uniemyśl, Karta cmentarza przykościelnego, oprac. K. Myśliński, 1992 r.
• Uniemyśl, Karta kościoła filialnego pw. św. Mateusza, oprac. ?, 1971 r.
• Literatura:
• Gliński R., A. Patała, Krajobraz kulturowy Gminy Lubawka, Wrocław 2017.
• Heimatbuch des Kreises Landeshut in Schlesien, Bd. 2, hrsg. Kunick, Landeshut 1929
• Knie J., Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht der Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien, Breslau 1830
• Knie J., Alphabetisch-statistisch-topographische Uebersicht der Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien, 1845
• Słownik geografii turystycznej Sudetów, T. 8, Kotlina Kamiennogórska, Wzgórza Bramy Lubawskiej, Zawory, red. M. Staffa, K. R. Mazurski, Wrocław 1997, s. 316–321.