Our Gallery

Contact Info

[ opis projektu ]

WPROWADZENIE:

Cmentarze stanowią wyjątkowe, sentymentalne miejsce materialnej i niematerialnej pamięci o przodkach. Z informacji odczytanych z cmentarzy można wnioskować o społecznym obliczu miejscowości, o stopniu zamożności, kulturze, religijności, itp. To świadectwo przemijania, swoistego piętna odciśniętego w przestrzeni. Nekropolie są symbolicznym miejscem kontaktu żywych i umarłych poprzez pamięć, która pozostaje w następnych pokoleniach. Również pamięć o przodkach i mieszkańcach wsi i miast jest pamięcią o własnej tożsamości na danym terenie i w danym regionie. Cmentarze opowiadają historię społeczności w różnej perspektywie czasowej i opowiadają historię mieszkańców. Nekropolie stanowią w sensie filozoficznym i materialnym świadectwo przeszłości, które pomaga wzmocnić pamięć i więź z przodkami. Dokumentują kulturę, religię, życie i śmierć.


Na terenach pogranicza cmentarze odgrywają szczególna rolą ponieważ nie tylko przenikają się tu kultury, ludzie, religie ale również tworzy się specyficzny układ tożsamościowy miejsca. W krajobrazie pogranicza od zawsze współistnieją różne, często „fragmentaryczne elementy przeszłości” opowiadające o historii miejsca i społeczności, jak również „krajobrazy śmierci”, które związane są z walkami podczas konfliktów i wojen, gdzie ginęli mieszkańcy danej miejscowości i tzw. „obcy”. Cmentarze stają się więc kontinuum strukturalno-funkcjonalno-czasowo-przestrzennym, które w miejscu i czasie nierzadko ulegają zmianom materialnym, a czasem nawet zupełnej destrukcji poprzez zapomnienie.

Tereny przygraniczne, szczególnie te, które po II wojnie światowej ponownie znalazły się w granicach Polski przechodzą transformację zarówno kulturową i społeczną. Ważne jest aby na tych terenach budować mocną polską tożsamość kulturową małych ojczyzn opartych na pokoleniach przesiedleńców nie niszcząc istniejących układów krajobrazu kulturowego odczytanego z wiejskich nekropolii.

Projekt, którego efekty znajdziecie Państwo na tym portalu finansowany był przez Ministerstwo Edukacji i Nauki z  Programu Nauka dla Społeczeństwa, obszar badawczy: Humanistyka-Społeczeństwo-Tożsamość. Przyznana kwota grantu wynosiła: 485 978,00 PLN. Projekt trwał 24 miesiące (począwszy od  10.08.2022). Zadanie projektu realizował zespół naukowców w składzie: dr hab. Alicja Krzemińska (Uniwersytet Wrocławski), dr inż. Anna Zaręba (Uniwersytet Wrocławski), dr inż. Anna Dzikowska (Akademia Wojsk Lądowych im. Tadeusza Kościuszki we Wrocławiu), dr Kamil Pawłowski (Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu).

Prace badawcze prowadzono na terenie gmin wiejskich i miejsko-wiejskich pogranicza polsko-czeskiego w woj. Dolnośląskim. Badania te bardzo dobrze wpisują się w nurt badań nad spuścizną krajobrazów kulturowych przykościelnych wiejskich cmentarzy terenów strefy przygranicznej, a wymiar tych badań będzie również istotny w skali kraju.  Wyniki badań można śledzić również  na FB pod adresem: https://www.facebook.com/pwcmentarze oraz na X pod adresem: https://x.com/pwcmentarze.

 

Na terenach pogranicza cmentarze odgrywają szczególna rolą ponieważ nie tylko przenikają się tu kultury, ludzie, religie ale również tworzy się specyficzny układ tożsamościowy miejsca. W krajobrazie pogranicza od zawsze współistnieją różne, często „fragmentaryczne elementy przeszłości” opowiadające o historii miejsca i społeczności, jak również „krajobrazy śmierci”, które związane są z walkami podczas konfliktów i wojen, gdzie ginęli mieszkańcy danej miejscowości i tzw. „obcy”. Cmentarze stają się więc kontinuum strukturalno-funkcjonalno-czasowo-przestrzennym, które w miejscu i czasie nierzadko ulegają zmianom materialnym, a czasem nawet zupełnej destrukcji poprzez zapomnienie.

Ze względu na specyfikę tematu interdyscyplinarny zespół stosował metodologię opartą o metodykę z zakresu: nauk historycznych, badania krajobrazu, architekturę krajobrazu, planowanie przestrzenne, ochronę środowiska i ekologię. Po wykonaniu skryningu istniejących cmentarzy na terenie 21 gmin przygranicznych do dalszych analiz zakwalifikowano 105 cmentarzy, które zlokalizowane były w 17 gminach i 8 powiatach. W pozostałych 4 gminach, które wstępnie były wyznaczone do analizy, cmentarze przykościelne nie spełniały wyznaczonych warunków brzegowych dotyczących wymagań metodologicznych. 

Gminy, na terenie których prowadzono badania to: gmina Podgórzyn – powiat karkonoski, gminy: Kamienna Góra, Lubawka – powiat kamiennogórski, gmina Mirsk – powiat lwówecki, gminy: Platerówka i Leśna – powiat lubański, gminy: Sulików, Zgorzelec, Bogatynia, Zawidów – powiat zgorzelecki, gminy: Głuszyca i Mieroszów – powiat wałbrzyski, gmina Złoty Stok w powiecie ząbkowickim, gminy: Nowa Ruda, Radków, Lewin Kłodzki, Szczytna, Bystrzyca Kłodzka, Międzylesie, Stronie Śląskie, Lądek Zdrój w powiecie kłodzkim.

Lokalizację badanych cmentarzy przedstawia mapa:

Program Nauka dla Społeczeństwa prowadzony jest od kilku lat przez Ministerstwo Edukacji i Nauki w kilku obszarach badawczych, w tym między innymi: „Doskonałość naukowa”, „Nauka dla innowacyjności” oraz „Humanistyka-Społeczeństwo-Tożsamość”. Głównym celem programu jest wspieranie naukowców i innych podmiotów szkolnictwa wyższego w realizacji badań mających na celu upowszechnianie nauki i współpracę ze społeczeństwem. 

Obszar badawczy „Humanistyka-Społeczeństwo-Tożsamość” miał na celu przede wszystkim rozwój nauk humanistycznych oraz promowanie badań interdyscyplinarnych, jak również badania dotyczące idei polskości w historii, kulturze, edukacji oraz jej promowanie. Ważnym aspektem tego projektu są badania dotyczące tradycji regionalnych oraz narodowych postaw patriotycznych oraz popularyzacja źródeł kultury polskiej i miejsc pamięci narodowej. 

Więcej informacji na temat tego programu znaleźć można na stronie MEiN: https://programy.nauka.gov.pl/portfolio/nauka-dla-spoleczenstwa/